Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung hướng dẫn chi tiết về các trường hợp khiến đơn vị đăng ký hoặc đóng thiếu bảo hiểm xã hội không đúng thời hạn thì không coi là trốn đóng.

Bộ Tư pháp đang thẩm định dự thảo Nghị định quy định một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội về chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp; khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm xã hội.

Theo dự thảo, Bộ Nội vụ đề xuất trường hợp không bị coi là trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, khi có một trong các lý do theo công bố của cơ quan có thẩm quyền, về phòng, tránh thiên tai, tình trạng khẩn cấp, phòng thủ dân sự và phòng, chống dịch bệnh. Các lý do cụ thể như sau:

– Bão, lũ, ngập lụt, động đất, hỏa hoạn lớn, hạn hán kéo dài và các loại thiên tai khác ảnh hưởng trực tiếp và nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

– Dịch bệnh nguy hiểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và khả năng tài chính của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

– Tình trạng khẩn cấp theo quy định của pháp luật gây ảnh hưởng đột xuất, bất ngờ đến hoạt động của cơ quan, tổ chức, người sử dụng lao động.

– Các sự kiện bất khả kháng khác theo quy định của pháp luật dân sự.

Bộ Nội vụ nhận định thực tiễn cho thấy thời gian vừa qua, doanh nghiệp đôi khi chậm nộp vì dịch bệnh (chẳng hạn như giai đoạn Covid-19), bão lũ, thiên tai… Quy định dự thảo hợp lý khi phân biệt rõ ràng, giúp phân định đúng đối tượng vi phạm và bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp do rủi ro khách quan.

Bộ cũng đề xuất giám đốc đơn vị bảo hiểm xã hội trực tiếp có trách nhiệm đôn đốc đơn vị sử dụng lao động đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp theo tiến độ; tổ chức đôn đốc, lập biên bản, thông báo số nợ và xử lý vi phạm nếu có (áp dụng thu 0,03%/ngày).

Theo Bộ Nội vụ, thực tế, số liệu về nợ bảo hiểm xã hội vẫn ở mức cao. Tính đến năm 2023, số nợ được ghi nhận gần 13.356 tỷ đồng (chiếm 2,69% số phải thu).

Dự thảo Nghị định bổ sung quy định đôn đốc kiên quyết nhằm thu hồi kịp thời, phù hợp với yêu cầu giảm nợ đọng. Quy định này vừa tăng cường trách nhiệm cơ quan bảo hiểm xã hội, vừa nhắc nhở, tạo áp lực cho người sử dụng lao động, phù hợp chủ trương siết chặt kỷ luật tài chính bảo hiểm xã hội.

Để quy định của Luật bảo hiểm xã hội thực sự đi vào cuộc sống, Bộ Nội vụ cho rằng cần chỉ đạo thực hiện thống nhất quy trình thông báo nợ giữa cơ quan bảo hiểm xã hội và cơ quan thuế, nâng cao hiệu quả phối hợp.

Dự thảo của Bộ Nội vụ cũng đề cập đến việc quy định cụ thể hình thức trốn đóng, bổ sung trường hợp không khai báo khoản tiền lương ngoài sổ, hoặc khai man để được tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội, chẳng hạn như dùng hồ sơ, giấy tờ giả tạm dừng đóng bảo hiểm xã hội…