Trời đổ mưa lất phất. Những giọt mưa lạnh buốt rơi xuống từng vành khăn tang trắng xóa, len qua mái tóc rối của người đưa tiễn. Cả con ngõ dài như chìm trong một màu tang tóc. Tiếng khóc ai oán vang vọng khắp sân, nhưng giữa đám đông đang nghẹn ngào ấy, chỉ có mẹ chồng tôi – bà Thoa – đứng lặng, không rơi nổi một giọt nước mắt.

Bà trở về nhà đúng một tiếng trước khi người ta đưa ông ra đồng. Vừa thấy bà, họ hàng đã bắt đầu xì xào, lời ra tiếng vào:

– Đàn bà gì mà bạc như vôi! Chồng chết không khóc nổi một tiếng.
– Mấy chục năm đầu gối tay ấp, giờ chồng mất mà mặt lạnh như đá.
– Nghe nói bà bỏ đi cả năm trời, chắc có kẻ khác rồi nên mừng thầm chứ gì!

Tôi đứng nép bên hiên, nghe từng câu đay nghiến mà lòng nhói buốt. Mẹ chồng vẫn im lặng, khuôn mặt trơ ra như không nghe, không thấy. Cả anh trai chồng và chị dâu cũng nhìn bà bằng ánh mắt đầy khinh miệt.

Suốt quãng đường đưa linh cữu ra nghĩa trang, mưa vẫn rơi đều. Ai nấy vừa đi vừa rì rầm những lời cay độc, chỉ có bà Thoa là vẫn đi thẳng, không một lần quay đầu. Khi nắm đất cuối cùng được phủ lên, bà lặng lẽ thắp cho ông nén hương, rồi quay lưng định rời đi.

Đám người trong họ nhốn nháo:
– Bà định bỏ đi thật à? Không biết xấu hổ à?
– Còn mặt mũi nào nhìn tổ tiên nữa!

Có người thậm chí định lao tới kéo bà lại. Tôi không chịu nổi nữa. Tôi bước ra giữa sân, giọng nghẹn lại:

– Mọi người dừng lại đi! Các người không biết gì cả!

Cả đám đông sững sờ. Tiếng mưa rơi nặng hạt hơn, như điểm nhịp cho từng lời tôi nói:

– Chính ông ấy… chính ông ấy mới là người khiến bà sống dở chết dở suốt bao năm. Ông không chỉ ngoại tình, mà còn đánh đập, ép bà ký giấy bán đất để nuôi người đàn bà khác. Mấy năm ông bệnh, bà vẫn là người âm thầm giặt giũ, bón cháo, thay thuốc. Nhưng đến lúc hấp hối, ông chỉ gọi tên nhân tình, không một lời xin lỗi.

Tôi run run chỉ vào bàn thờ còn nghi ngút khói:
– Sổ tiết kiệm ông rút hết, đưa cho người đàn bà ấy và đứa con riêng. Còn mẹ chồng tôi – người bị ông hành hạ cả đời – vẫn đang phải đi làm thuê trả nợ tiền lô đề mà ông để lại. Nước mắt bà ấy… đã cạn từ lâu rồi.

Không gian im bặt. Cả họ cúi đầu, không ai dám nói thêm một lời.

Bà Thoa dừng bước. Bà quay lại nhìn di ảnh chồng, ánh mắt ráo hoảnh nhưng sâu thẳm, mệt mỏi. Bà nói khẽ, giọng run như gió thoảng:

– Tôi khóc cho ông suốt cả đời rồi. Giờ ông đi, tôi coi như được giải thoát.

Nói rồi bà lặng lẽ bước ra khỏi sân, bóng dáng nhỏ bé khuất dần trong màn mưa trắng xóa. Không ai gọi theo. Chỉ có tiếng mưa rơi, lẫn trong tiếng thở dài nặng trĩu — như thay bà khóc nốt những giọt nước mắt cuối cùng, mà bà đã không còn đủ sức để rơi nữa.