Buổi sáng hôm đó, Ngân hàng Thịnh Phát – chi nhánh trung tâm thành phố – vẫn đông như mọi ngày. Ánh đèn trắng hắt xuống sàn đá bóng loáng, phản chiếu những đôi giày da đắt tiền, những bộ vest chỉnh tề, những chiếc túi xách hàng hiệu đặt ngay ngắn trên đùi khách chờ giao dịch.

Trong không gian ấy, mọi thứ đều có trật tự. Mọi người nói chuyện vừa đủ nghe. Máy lạnh chạy đều. Những con số trên bảng điện tử nhảy chậm rãi. Ở đây, tiền là thước đo duy nhất để phân loại con người, dù không ai nói ra.

Và rồi… ông xuất hiện.

Người đàn ông khoảng ngoài sáu mươi tuổi, dáng gầy, lưng hơi còng. Chiếc áo sơ mi bạc màu đã sờn ở cổ và tay áo. Quần vải cũ, ống quần xắn lên hơi lệch. Đôi dép nhựa đã mòn vẹt gót. Trên tay ông chỉ có một chiếc túi vải nhỏ, phồng lên vì mấy tờ giấy cũ.

Ông đứng khựng lại ngay cửa, nhìn quanh như thể đang bước vào một nơi quá xa lạ. Ánh mắt ông lướt qua dãy ghế chờ, qua quầy giao dịch sáng loáng, rồi dừng lại ở bảng hướng dẫn treo trên tường. Ông đọc rất chậm, từng dòng một.

Một vài ánh nhìn bắt đầu hướng về phía ông.

Có người cau mày. Có người liếc nhanh rồi quay đi. Có người khẽ kéo túi xách sát vào người hơn một chút.

Ông tiến đến quầy số ba.

Ngồi sau quầy là Trang, nhân viên giao dịch chính thức, ba năm kinh nghiệm. Trang mặc áo sơ mi trắng phẳng phiu, tóc búi gọn, môi son đỏ nhạt. Trước mặt cô là màn hình máy tính, bên cạnh là xấp hồ sơ tín dụng cô đang xử lý dở cho một khách VIP.

Ông đặt nhẹ chiếc túi vải lên mặt quầy.

“Cô ơi…” – giọng ông khàn, nhỏ – “Cô kiểm tra giúp tôi… số dư trong thẻ này được không?”

Ông đưa ra một chiếc thẻ ATM cũ, mép thẻ đã sứt, màu nhựa phai đi rõ rệt.

Trang liếc xuống.

Chỉ một giây.

Rồi cô ngẩng lên, ánh mắt thay đổi hoàn toàn.

“Bác có đi nhầm chỗ không?” – Trang nói, giọng giữ phép nhưng lạnh – “Đây là ngân hàng, không phải chỗ… rút tiền trợ cấp.”

Một vài người xung quanh nghe thấy, bắt đầu chú ý.

Ông lúng túng.

“Không… tôi chỉ muốn kiểm tra số dư thôi. Tôi không rút tiền.”

Trang thở ra một hơi nhẹ, rõ ràng mất kiên nhẫn.

“Bác có giấy tờ tùy thân không? CMND? CCCD?”

Ông lục lọi trong túi vải, tay run run, mãi mới lấy ra được một chiếc ví da cũ, sờn mép. Ông mở ví, lật qua lật lại.

Trang nhìn đồng hồ.

Quầy bên cạnh vừa tiếp xong một khách doanh nhân, hồ sơ vay vốn hơn chục tỷ. Cô cảm thấy thời gian của mình đang bị lãng phí cho một người “không mang lại giá trị”.

“Bác ơi,” – Trang hạ giọng – “Bác có thể ra ngoài, khi nào chuẩn bị đủ giấy tờ thì quay lại. Ở đây đang rất đông.”

Ông ngước lên, ánh mắt đầy bối rối.

“Cô ơi, tôi chỉ cần kiểm tra thôi… mất có vài phút…”

Trang không trả lời nữa. Cô quay sang gọi lớn:

“Anh bảo vệ ơi!”

Người bảo vệ to cao lập tức tiến lại.

“Anh giúp em mời bác này ra ngoài cho em với. Bác làm ảnh hưởng đến giao dịch của khách khác.”

Không ai nói gì. Nhưng mọi ánh mắt đều dõi theo.

Ông đứng đó, như bị đóng băng. Mặt ông đỏ lên, không rõ vì xấu hổ hay tức giận. Ông cầm lại chiếc thẻ, lặng lẽ xách túi vải.

Trước khi quay đi, ông nhìn Trang một lần nữa.

Ánh mắt ấy… không hằn học. Không van xin. Chỉ là một sự thất vọng rất sâu.

Ông bước ra khỏi ngân hàng, hòa vào dòng người ngoài phố.

Trang quay lại màn hình máy tính, lòng nhẹ nhõm. Cô nghĩ đơn giản: May mà đuổi sớm, không thì mất cả buổi.

Cùng lúc đó, ở quầy số năm, Lan – nữ sinh viên thực tập năm cuối ngành tài chính – đang ngồi ghi chép. Lan mới vào ngân hàng được hai tuần. Đồng phục còn hơi rộng, tóc buộc đuôi ngựa đơn giản. Cô chứng kiến toàn bộ sự việc.

Lan cắn môi.

Cô đứng dậy.

“Chị Trang ơi…” – Lan nói khẽ – “Hay để em ra ngoài hỏi lại bác xem sao? Em đang rảnh.”

Trang nhún vai.

“Tùy em. Nhưng mấy trường hợp này thường chỉ mất thời gian thôi.”

Lan gật đầu, cầm theo một chai nước nhỏ, bước nhanh ra cửa.

Ông lão đang đứng bên gốc cây trước ngân hàng, tay nắm chặt chiếc thẻ cũ, nhìn dòng xe cộ qua lại.

“Bác ơi!” – Lan gọi – “Bác vào lại đi ạ. Cháu hỗ trợ cho bác.”

Ông quay lại, ngạc nhiên.

“Cô… cô nói thật à?”

Lan mỉm cười.

“Dạ, bác chỉ kiểm tra số dư thôi mà. Không sao đâu ạ.”

Họ quay lại ngân hàng. Lan dẫn ông đến quầy phụ, nơi thường dành cho tư vấn đơn giản. Cô lấy máy, nhẹ nhàng hướng dẫn ông nhập mật khẩu.

Màn hình hiện lên.

Lan nhìn vào con số.

Cô khựng lại.

Cô nhìn kỹ lại. Rồi nhắm mắt. Rồi mở ra lần nữa.

30.000.000.000 VNĐ.

Ba mươi tỷ.

Tim Lan đập mạnh đến mức cô phải hít sâu để giữ bình tĩnh.

Ông lão nhìn cô.

“Sao rồi cô?”

Lan nuốt nước bọt.

“Dạ… tài khoản của bác… còn nguyên ạ.”

Ông gật đầu, như thể đã biết trước.

“Tốt rồi.”

Ông ngồi thẳng lại, giọng chậm rãi:

“Cô cho tôi hỏi… ngân hàng mình có gói gửi tiết kiệm dài hạn không?”

Lan sững sờ.

“Dạ… có ạ.”

“Tôi muốn gửi toàn bộ số tiền này. Kỳ hạn lâu nhất.”

Lan run tay khi gọi quản lý.

Cả chi nhánh náo động.

Trang đứng chết lặng khi biết sự việc. Hợp đồng tín dụng 30 tỷ – thứ mà cô đã bỏ lỡ chỉ vì một cái liếc mắt – giờ đang được ký ngay trước mặt… nhưng người tiếp đón không phải là cô.

Ông lão ký xong, quay sang Lan.

“Cô biết vì sao tôi chọn cô không?”

Lan lắc đầu.

“Vì cô nhìn tôi như một con người.”

Ông đứng dậy, xách túi vải.

“Tiền có thể sinh ra thêm tiền. Nhưng nhân cách thì không.”

Ông rời đi.

Trong ngân hàng, mọi thứ vẫn sáng loáng như cũ.

Chỉ có vài người… hiểu rằng, đôi khi, một cái nhìn khinh thường có thể khiến ta đánh mất cả đời.