Bà M. thường xuyên sử dụng thuốc do cháu ở xa gửi về nhưng toàn bộ số thuốc trên được bác sĩ cảnh báo không rõ nguồn gốc, nguy cơ gây biến chứng nặng.

Bà N.T. M (85 tuổi, sống tại Hưng Yên) nhiều năm nay bị đau nhức xương khớp. Để giảm đau, bà thường sử dụng loại thuốc “gia truyền” dạng viên do người cháu đi làm xa gửi về.

Không chỉ dùng cho bản thân, bà còn nhiệt tình chia sẻ, giới thiệu loại thuốc này cho nhiều người trong làng cùng mua. Thuốc được đựng trong túi nylon, kèm mẩu giấy nhỏ ghi hướng dẫn liều dùng và số điện thoại liên lạc, nhưng không có bất kỳ thông tin nào về giấy phép hay nguồn gốc rõ ràng.

Theo hướng dẫn, mỗi khi đau lưng hay tê bì chân, bà uống 20 viên; khi đỡ đau, bà giảm xuống còn 10 viên, còn nếu vẫn đau, bà tự ý tăng liều lên gấp đôi.

Gần đây, tình trạng đau lưng của bà M. trở nặng, đến mức không đi lại được, mất ngủ triền miên nên đến bệnh viện khám. Phó giáo sư Đặng Hồng Hoa – chuyên khoa Cơ Xương Khớp ở Hà Nội, chẩn đoán bà thoái hóa cột sống, xẹp mới đốt sống L5, thoát vị nhiều đĩa đệm, loãng xương, nghiêm trọng hơn là suy tuyến thượng thận do lạm dụng thuốc. Những viên thuốc bà M. uống. Ảnh: BVCC.
Theo bác sĩ Hoa, tình trạng suy tuyến thượng thận của bà M. bắt nguồn từ việc sử dụng kéo dài thuốc không rõ nguồn gốc, thường được trộn corticosteroid.

Corticosteroid vốn được tuyến thượng thận tiết ra để điều hòa các quá trình sinh lý như phản ứng với căng thẳng, đáp ứng miễn dịch hay giảm viêm. Tuy nhiên, khi sử dụng corticosteroid qua đường uống, tiêm, hoặc bôi ngoài da mà không có chỉ định của bác sĩ, tuyến thượng thận dần suy giảm khả năng tự tiết hormone, lâu dài dẫn đến suy yếu và mất chức năng.

Loại thuốc này có tác dụng giảm đau, chống viêm nhanh, nên thường được dùng trong điều trị các bệnh cơ xương khớp. Tuy nhiên, liều lượng và thời gian sử dụng cần được bác sĩ kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với tình trạng bệnh. Việc lạm dụng thuốc chứa corticosteroid, như trường hợp của bà M., có thể gây ra hội chứng Cushing với các biểu hiện như tích tụ mỡ ở mặt, cổ, bụng, ngực, khiến khuôn mặt tròn đỏ, trong khi cơ chân tay teo lại, da xuất hiện vết rạn, dễ bầm tím.

Khi đó, người bệnh còn cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, tăng huyết áp, đường huyết, thay đổi tâm trạng, cáu kỉnh hoặc yếu bất thường. Nguy hiểm hơn, nếu suy tuyến thượng thận tiến triển đến mức cấp tính, bệnh nhân có thể đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng như tụt huyết áp, trụy tim mạch, rối loạn điện giải, thậm chí hôn mê hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Để điều trị, bà M. được bác sĩ chỉ định điều trị nội khoa trước khi thực hiện phẫu thuật bơm xi măng sinh học và nội soi giải nén ống sống thắt lưng. Sau hai ngày, bà đã có thể tập đi lại, nhưng phải tiếp tục theo dõi và điều trị lâu dài để khắc phục tình trạng suy tuyến thượng thận.

Bác sĩ Hoa khuyến cáo người bệnh xương khớp tuyệt đối không tự ý sử dụng hoặc mách nhau mua các loại thuốc “gia truyền” trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Thay vào đó, người bệnh nên đi khám định kỳ, tuân thủ đơn thuốc do bác sĩ kê đơn. Nếu muốn thay đổi thuốc hoặc bổ sung thực phẩm chức năng, cần tham khảo ý kiến bác sĩ để tránh tương tác thuốc hoặc tác dụng phụ nguy hiểm.