Xá lợi là gì? Tại sao người thường không có xá lợi, mà chỉ những vị cao tăng lỗi lạc sau khi hỏa táng mới xuất hiện? Đọc xong mới hiểu rõ

Nguồn: https://ngoisao.vn/theo-dong-su-kien/kien-thuc/xa-loi-la-gi-tai-sao-nguoi-thuong-khong-co-xa-loi-ma-chi-nhung-vi-cao-tang-loi-lac-sau-khi-hoa-tang-moi-xuat-hien-doc-xong-moi-hieu-ro-476715.htm

Từ thuyết ăn chay, kết sỏi đến quan niệm “kết tinh công đức”, xá lợi được nhìn nhận dưới nhiều góc độ khác nhau. Thế nhưng, đằng sau những hạt xá lợi ấy, điều đáng suy ngẫm hơn cả lại nằm ở lối sống, tu dưỡng và giá trị tinh thần mà con người hướng tới.

Xá lợi là gì? Vì sao người bình thường sau khi hỏa táng không có, trong khi nhiều vị cao tăng lại để lại xá lợi? Đây là câu hỏi khiến không ít người tò mò, nhất là khi hình ảnh xá lợi thường xuyên xuất hiện trong phim ảnh và các câu chuyện Phật giáo, được mô tả như một vật linh thiêng, huyền bí. Trên thực tế, đằng sau hiện tượng này tồn tại nhiều cách lý giải khác nhau, từ góc độ khoa học đến tín ngưỡng.

Xá lợi là gì, vì sao chỉ xuất hiện sau khi hỏa táng các vị cao tăng mà người bình thường lại không có? (Ảnh minh họa)

Phân biệt “xá lợi” và “xá lợi tử”

Trước hết, cần phân biệt rõ hai khái niệm xá lợi và xá lợi tử.

Xá lợi là từ phiên âm từ tiếng Phạn, ban đầu mang nghĩa là di thể, tức tro cốt sau khi hỏa táng. Những xá lợi này thường được lưu giữ trong tháp (bảo tháp) và được Phật tử tôn kính.

Còn xá lợi tử là khái niệm cụ thể hơn, dùng để chỉ những hạt cứng nhỏ, dạng viên, kết tinh trong xá lợi của các vị cao tăng sau khi hỏa táng. Trong nhiều tác phẩm điện ảnh và truyền thuyết dân gian, xá lợi tử thường được miêu tả lấp lánh, mang màu sắc huyền bí, thậm chí được cho là sở hữu năng lực đặc biệt.

Điều khiến nhiều người băn khoăn là tại sao người bình thường hỏa táng lại không xuất hiện những hạt kết tinh này, trong khi nhiều cao tăng thì có?

Những giả thuyết xoay quanh sự hình thành xá lợi tử

Trong quá trình tìm hiểu, không ít học giả và người nghiên cứu đã đưa ra các giả thuyết khác nhau.

Thứ nhất, thuyết “tích thực”

Theo quan điểm này, chế độ ăn uống và sinh hoạt của tăng nhân có liên quan đến việc hình thành xá lợi tử. Do phần lớn tăng nhân ăn chay lâu dài, cơ thể tích lũy nhiều chất xơ và khoáng chất. Kết hợp với việc ngồi thiền nhiều, ít vận động, các chất như phosphat, carbonat có thể lắng đọng trong cơ thể, đến khi hỏa táng sẽ kết tinh thành các hạt cứng.

Tuy nhiên, giả thuyết này chưa thực sự thuyết phục, bởi trên thực tế có rất nhiều người ăn chay hoặc ít vận động, nhưng sau khi hỏa táng vẫn không xuất hiện xá lợi tử.
Ads

Thứ hai, thuyết “kết sỏi”

Một số ý kiến cho rằng thành phần của xá lợi tử có nét tương đồng với sỏi trong cơ thể người, vì vậy xá lợi tử thực chất chỉ là kết sỏi. Dù vậy, lập luận này cũng nhanh chóng bị phản biện, bởi nhiều người từng mắc bệnh sỏi khi qua đời và được hỏa táng, nhưng tro cốt của họ không hề xuất hiện các hạt kết tinh đặc biệt.

Thứ ba, thuyết “vật đeo theo người”

Có quan điểm cho rằng xá lợi tử có thể hình thành từ những vật phẩm mà cao tăng mang theo trên người khi viên tịch. Khi hỏa táng, các vật này cùng với xương cốt chịu tác động của nhiệt độ cao, tạo ra những hạt có hình dạng và màu sắc khác nhau, khiến người đời nhầm tưởng là xá lợi tử.

Thứ tư, thuyết “kết tinh công đức”

Đây là cách lý giải mang đậm màu sắc tín ngưỡng. Theo quan niệm này, xá lợi tử là sự kết tinh của trí tuệ và công đức mà cao tăng tích lũy trong suốt quá trình tu hành. Chỉ những người đạt đến cảnh giới tu chứng nhất định mới có thể để lại xá lợi tử sau khi hỏa táng. Dù mang tính huyền nhiệm, quan điểm này phản ánh sự tôn kính sâu sắc của tín đồ đối với đạo hạnh của các bậc chân tu.

Dù tồn tại nhiều cách lý giải khác nhau, đến nay vẫn chưa có kết luận khoa học thống nhất về bản chất của xá lợi tử. Tuy nhiên, có lẽ điều quan trọng không nằm ở việc xá lợi tử thực chất là gì, mà ở giá trị tinh thần mà nó mang lại.

Xá lợi, dưới góc nhìn nào đó, là biểu tượng cho đời sống tu hành thanh tịnh, cho trí tuệ và sự an nhiên của con người trước sinh tử. Thay vì quá chú trọng vào những vật mang tính huyền bí, mỗi người có lẽ nên học cách sống tỉnh thức, hướng thiện và nuôi dưỡng sự bình an nội tâm. Bởi suy cho cùng, dù có hay không có xá lợi, điều đáng quý nhất vẫn là cách con người sống trọn vẹn và ý nghĩa trong từng ngày.